چرا فرمان هیدرولیکی بهترین انتخاب برای خودروهای امروزی است
تقریبا تمام ایرانیان دارای گواهینامه حداقل یکبار پشت فرمان خودروهایی که فرمان هیدرولیک دارند نشستهاند و طعم تلخ چرخاندن آن فرمان را در ترافیکها و کوچههای تنگ و پر پیچ و خم چشیدهاند! میتوان گفت سیستمهای کمکی فرمان یکی از کابردیترین اختراعات بشر در خودروها بوده. برای مثال وجود آپشنی مانند گرمکن صندلی یا فرمان چندان ضروری و لازم به نظر نمیرسد اما نبود فرمان هیدرولیک یا برقی در خودرو واقعا احساس میشود. با نیاز مشاغل همراه باشید.
فرمان مکانیکی چیست؟ چگونه عمل میکند؟
بطور کلی روند کار سیستم خودروهایی که از فرمان مکانیکی برخوردارند، بدین گونه است که:
راننده به واسطه چرخش فرمان خودرو، به هدایت چرخها میپردازد. به عبارت دیگر، تمامی آنچه در ساختار این نوع خودرو به کار میرود، شامل: یک میله، تایرها، غربیلک فرمان، دنده است! به واسطه همین قطعات اندک، راننده جهت چرخها را با تغییر فرمان به چپ یا راست، تعیین خواهد کرد. اکثر خودروهای قدیمی و ماشینهایی مثل: پراید (مدل 80 به قبل)، پیکان، وانت و … با فرمان مکانیکی یا همان فرمان معمولی کار میکنند. از قدیمالایام استفاده از این نوع فرمان به دلیل هزینه پایین، سادگی ساختار و به دنبال آن عدم نیاز به رسیدگی و تعمیرات مداوم، بسیار رایج بوده و هنوز هم بسیاری از خودروهایی که در کوچه و خیابان شهرتان مشاهده میکنید، با این سیستم کار میکنند.
جعبه فرمان هیدرولیکی چیست و از چه اجزایی تشکیل شده است؟
جعبه فرمان اولین نوع جعبه فرمان کمکی است که در صنعت خودروسازی به کار گرفته شد و بهدلیل صرفه اقتصادی و سادگی روند تولید، همچنان رایجترین آنها نیز محسوب میشود.
در این نوع جعبه فرمان که ساختاری مشابه جعبه فرمان مکانیکی دنده شانهای دارد از یک فشار هیدرولیکی برای به حرکت درآوردن دنده شانهای کمک گرفته میشود تا راننده نیروی کمتری برای دوران غربیلک بهکار گیرد. بنابراین ابتدا لازم است درباره ساختار جعبه فرمان دنده شانهای توضیحاتی ارائه کنیم.
این نوع جعبه فرمان رایجترین نوع جعبه فرمان مکانیکی است که همچنان مورد استفاده قرار میگیرد و به کشویی یا راک اند پینیون نیز معروف است. دلیل اصلی مورد استفاده قرار گرفتن آن سبک بودن و فضای کمی است که اشغال میکند.
مزایا فرمان هیدرولیکی:
در این فرمان ها شما بهوضوح میتوانید حس برخورد لاستیکها با ناهمواریهای جاده را احساس کنید و از وضعیت لاستیکها در شرایط مختلف آگاه شوید؛ به زبان دیگر با این نوع فرمانها میتوانید ارتباط بهتری با خودرویتان برقرار کنید.
علیرغم اینکه پیچیدگی فنی آن بیشتر از سیستمهای برقی است؛ تعمیرکاران ایرانی آشنایی بیشتری با آن دارند و تعمیرش را آسانتر میدانند.
معایب فرمان هیدرولیکی:
مشکل بزرگ این سیستم آن است که نیروی هیدرولیک، همواره تولید میشود (حتی در زمانی که نیازی به فشار مایع هیدرولیک نیست) و این مسئله عملاً باری اضافی را بر دوش موتور قرار میدهد که موجب افت قدرت موتور و افزایش مصرف سوخت خودرو میشود.
مستهلک شدن قطعات و خرابی زیاد در طولانیمدت
همواره نیاز به چککردن سطح مایه هیدرولیک در خودرو هست
سفت شدن فرمان هیدرولیک
اگر بنا به هر دلیل نظیر کاهش بیش از حد سطح روغن مخزن هیدرولیک، ورود هوا به درون پمپ هیدرولیک، شل شدن تسمه هیدرولیک یا هر دلیل دیگر، سیستم هیدرولیک فرمان از کار بیفتد، میزان سفت شدن فرمان در این حالت به مراتب شدیدتر از خودروهای فاقد سیستم فرمان هیدرولیک خواهد بود. اما چرا؟
دلیل این اتفاق به ضریب دنده گیربکس درونی جعبه فرمان باز میگردد. جعبه فرمان خودروهای فاقد سیستم کمکی هیدرولیک، دارای نرخ تبدیل (ضریب دنده) بسیار سنگینتر هستند. به این معنا که برای چرخاندن قفل تا قفل فرمان (بازه کامل فرمان از یک سمت به سمت دیگر)، به عنوان مثال فرمان باید ۴ دور بچرخد. در نتیجه میزان فشار اعمالشده بر دستان راننده برای گردش کامل فرمان از یک سو به سوی دیگر، در ۴ دور کامل فرمان تقسیم میشود. پس راننده کار کمتری را در مدت زمان بیشتری انجام میدهد. این به معنای سنگین بودن ضریب دنده بهکاررفته در طراحی درونی جعبه فرمان است.
اما در جعبه فرمان هیدرولیکی، انجام کار سنگین بر عهده فشار روغن و پمپ هیدرولیک فرمان است. پس راننده زحمتی جز چرخاندن فرمان بسیار نرم خودرو ندارد. در نتیجه به منظور بازده بیشتر سیستم فرمان، تیزتر شدن جعبه فرمان و بهبود مانوردهی خودرو در مسیرهای تنگ و باریک، از ضریب دنده سبکتر در جعبه فرمان مجهز به سیتم کمکی هیدرولیک استفاده میشود. از این رو بازه جابجایی کامل فرمان از قفل سمت راست تا قفل سمت چپ در نمونه هیدرولیک، به عنوان مثال تنها به ۲ دور چرخش کامل فرمان کاهش مییابد.